Διανύουμε περίοδο Ολυμπιακών Αγώνων, και στο Παρίσι, έχουμε την ευκαιρία να βλέπουμε αθλητές σε ηλικίες που δεν είναι τόσο συνηθισμένες για τον αθλητισμό. Βλέπουμε αθλητές να συμμετέχουν και να διακρίνονται, να αγωνίζονται και να στέκονται επάξια σε αμέτρητες προκλήσεις που έχει ο πρωταθλητισμός. Αθλητές που στέλνουν ηχηρά μηνύματα με παγκόσμια εμβέλεια, με αποφασιστικότητα, με ανθεκτικότητα, με επιμονή και θέληση. Σε χώρους εξω-επιχειρησιακούς, σε όλο το φάσμα εργασίας, οι άνθρωποι που ξεπερνούν τις ηλικίες των 40-45 αντιμετωπίζουν κάποια στερεότυπα που βασίζονται κυρίως στις σωματικές τους αντοχές, αλλά και στις πνευματικές.
Πως θα ήταν τα πράγματα στην αγορά εργασίας αν σπάγαμε αυτά τα στερεότυπα, και μιλούσαμε για ανθρώπους και τις δυνατότητές τους; Μήπως η αγορά μας τελικά δεν έχει τα εργαλεία να μετρήσει δυνατότητες και προοπτική; Μήπως τα στερεότυπα αυτά μας ωθούν να αποφασίζουμε με διαστρεβλωμένα κριτήρια; Πού πήγε το trial & error, το δοκιμάζω, κάνω λάθος, προσαρμόζω/βελτιώνω και ξαναπροσπαθώ; Το εφαρμόζουν άνθρωποι, το εφαρμόζουν και οργανισμοί;* Γιατί οι οργανισμοί να μην αποζητούν ενεργά την εμπειρία, τη σοφία της χρόνιας εμπειρίας και της πρακτικής εκπαίδευσης στο πεδίο;
Το ηλικιακό ζήτημα
Δεν μπορεί κάποιος να μην αναρωτηθεί πώς ορίζεται ο ηλικιωμένος σήμερα – απο ποιά ηλικία και μετά; Ο ορισμός διαφέρει σύμφωνα με το περιβάλλον / το πλαίσιο στο οποίο κινούμαστε και συζητάμε, άρα προσαρμόζουμε αντίστοιχα και το ηλικιακό όριο. Στο εργασιακό πλαίσιο ο ‘μεγάλος σε ηλικία’ είναι πολλές φορές κάποιος πάνω απο 44-46 ετών, αλλά σε καμία περίπτωση δεν θα πεις ηλικιωμένο κάποιον σε αυτή την ηλικία σε ευρύτερο πλαίσιο συζήτησης. Συνεχίζει να φαίνεται παράδοξο το γεγονός ότι έχουμε κάνει τα πάντα για να μεγαλώσουμε τον χρόνο ζωής του ανθρώπου, αλλά δεν έχουμε στηρίξει την βιωσιμότητα της παραμονής του στη ζωή επαρκώς, και μία σημαντική πλευρά αυτής της βιωσιμότητας εξασφαλίζεται από την εργασία του.
Εργασία και επαν-εκπαίδευση
Έχω τη χαρά να δουλεύω με ανθρώπους όλων των επαγγελματικών ειδικοτήτων και ηλικιών, και συχνά έχουμε την ευκαιρία να συζητάμε και θέματα εκτός εργασίας, που μας απασχολούν. Κάπως έτσι, ο φίλος και συνεργάτης Γιάννης Αναγνώστου, μου έστειλε ένα πολύ ενδιαφέρον κείμενο, γραμμένο απο Αμερικάνο πιλότο. Αυτός ο πιλότος, σε σχετικά μεγάλη ηλικία, και ενώ πέταγε με έναν συγκεκριμένο τύπο αεροσκάφους, έμαθε να πετάει άλλον τύπο αεροσκάφους. Αυτό σημαίνει ότι διάβασε, μελέτησε, δοκιμάστηκε, δοκίμασε – σε ασφαλείς πάντα συνθήκες – και έμαθε κάτι άλλο, σε ηλικία 64 ετών, όπως λέει.
Με αφορμή αυτή την ιστορία άρχισα να παρατηρώ ανθρώπους κοντά μου, αλλά ανέτρεξα και σε συνεργασίες παλιότερες. Πρόσεξα ανθρώπους που εξακολουθούν να είναι εξαιρετικά διαυγείς και μετά τα 80 τους. Παρατήρησα και ανθρώπους που ακόμα και πριν πατήσουν τα 30 τους χρόνια δεν μπορούν να συνθέσουν πληροφορία ή αφήνουν το μυαλό τους να κινείται σε ράγες τραίνου, καθοδηγούμενοι απο άλλους, χωρίς να προσπαθούν να μάθουν περισσότερα πράγματα για το αντικείμενό τους και βλέπουν τη δουλειά τους σαν ένα καθήκον που πρέπει απλά να το εκτελέσουν μέσα σε συγκεκριμένο ωράριο. Ακόμα όμως κι αυτοί οι άνθρωποι, μπορεί απλά να κάνουν τη δουλειά τους, και να αξιοποιούν την περιέργειά τους για μάθηση και εξέλιξη μετά τις 5μμ, στον προσωπικό τους χρόνο και στις προσωπικές τους ασχολίες.
Η πνευματική και σωματική εργασία είναι μία συνεχής υπόθεση. Όσοι το έχουν καταλάβει απο νωρίς αυτό στη ζωή τους, το εξασκούν, και τους βλέπουμε να φτάνουν σε μεγάλες ηλικίες, υγιείς και διαυγείς. Πολλές φορές βάζουν κάτω 30άρηδες και 40άρηδες που έχουν κάνει λιγότερο συστηματική ή καθόλου εξάσκηση των δυνατοτήτων και της δυναμικής τους.
Πρόσφατα, δώσαμε τον τελευταίο μας αγώνα ως Εθνική Ελλάδος σε γήπεδο μπάσκετ για τους Ολυμπιακούς στο Παρίσι, 2024, και χάσαμε απο την ομάδα της Γερμανίας. Ο προπονητής της εθνικής μας ομάδας, Βασίλης Σπανούλης, έκανε δηλώσεις για να επαινέσει το συνολικό παιχνίδι και την παρουσία της ομάδας μας στους φετινούς Ολυμπιακούς αγώνες. Μίλησε όμως και για σχόλια που έγιναν σχετικά με το παιχνίδι της ομάδας, και την ηλικία κάποιων παικτών. Αξίζει να διαβάσουμε τις δηλώσεις του Β.Σπανούλη.
Συστηματικότητα, εξάσκηση και δεξιότητες που αυξάνουν την απασχολησιμότητα
Οι life / personal & leadership coaches σε παγκόσμιο επίπεδο μιλάνε για συστηματικότητα στην εξάσκηση, για ισορροπία στη ζωή μας, για εστίαση στην αυτο-φροντίδα παράλληλα και ενόσω ακόμα εργαζόμαστε. Μήπως έχουν δίκιο; Αν το έχουν εξασκήσει ή έχουν ικανά βιωματικά / πρακτικά παραδείγματα τότε καταλαβαίνουμε κι εμείς ότι αυτό δουλεύει – έχει αποτελέσματα. Όσοι άνθρωποι τα έχουν καταφέρει , μας αποδεικνύουν συχνά ότι η επιτυχία δεν έρχεται σαν ένα δώρο απο τον ουρανό αλλά είναι αποτέλεσμα σκληρής δουλειάς, συστηματικότητας, ανθεκτικότητας, αποφασιστικότητας και κάποιων καλών συγκυριών.
Έτσι κάπως βλέπουμε και τους αθλητές σε μεγάλα τουρνουά, παγκόσμια ή διεθνή πρωταθλήματα, να γιορτάζουν νίκες, να βουρκώνουν μιλώντας για τους αγώνες τους πριν απο αυτό που εμείς βλέπουμε να κάνουν, να αγκαλιάζονται με τους ανθρώπους που τους στηρίζουν θέλοντας να μοιραστούν τη χαρά της νίκης, ή τη συγκίνηση της συμμετοχής. Και βλέπουμε σε μερικές περιπτώσεις αθλητές άνω των 35ετών να διακρίνονται χρόνια, ή να έχουν μπει αργότερα στον στίβο του πρωταθλητισμού, ή να έχουν μπει συγκυριακά. Βλέπουμε αθλητές να έχουν φτάσει σε παγκόσμια πρωταθλήματα λόγω συστηματικής ενασχόλησης με αυτό που αγαπούν. Εδώ η αποφασιστικότητα, το πείσμα, και η ωριμότητα των επιλογών τους ξεχωρίζουν σαν χαρακτηριστικά που τους οδηγούν στην επιτυχία.
Ο πιλότος της ιστορίας μας που ενώ πετούσε για 25 χρόνια Boeing 767 και έμαθε στα 64 του να πετάει Airbus A350 μας λέει σε κάποιο σημείο της ιστορίας: Μην είστε προκατειλημμένοι με τους ηλικιωμένους. Μην τους πουλάτε απότομα, γιατί πολλοί από αυτούς εξακολουθούν να είναι το ίδιο αιχμηροί ή ακόμα και πιο αιχμηροί από εσάς. Να φέρεστε σε όλους τους ανθρώπους καλά, ειδικά στους ηλικιωμένους, γιατί εν ριπή οφθαλμού θα γίνετε ένας από αυτούς και θα σας αρέσει όταν κάποιος σας φέρεται με αξιοπρέπεια και σεβασμό.
…κι άλλες δεξιότητες που ενισχύουν τη βιωσιμότητά μας στην Αγορά Εργασίας
Το μήνυμα που θέλουμε σήμερα να δώσουμε είναι αυτό που νιώθουν πολλοί άνθρωποι, όλων των ηλικιών, συμμετέχοντας απλά σε έναν Μαραθώνιο. Στον Μαραθώνιο, από τα 5 μέχρι τα 42 χιλιόμετρα, η γλύκα της συμμετοχής και του τερματισμού είναι απερίγραπτη. Σε πεισμώνει και σε οπλίζει με αντοχή, γιατί το συναίσθημα όταν φτάνεις στον προορισμό σου είναι τόσο μεγάλο, τόσο ιδιαίτερο και τόσο μοναδικό που δεν περιγράφεται – μόνο βιώνεται. Μην τα παρατάς. Συνέχισε. Αν έπεσες, σήκω. Αν κάτι δεν πήγε καλά, ξανακάντο. Η επιμονή, η εξάσκηση και η ανθεκτικότητά σου είναι τα όπλα σου. Πέρνα το εμπόδιο και προχώρα, να νικήσεις τη στιγμή, να φτάσεις στον προορισμό σου, να πετύχεις τον στόχο σου. Όπως εξασκείς το σώμα σου, εξασκείς και το μυαλό σου. Βοηθάς το μυαλό να θυμάται, να συνδέει, να συνθέτει και να αναλύει. Διαβάζεις, συζητάς, γράφεις, αναλύεις κάτι που έμαθες, μαθαίνεις κάτι καινούριο, επαν-εκπαιδεύεσαι, εκπαιδεύεις. Μην το αφήνεις να ‘σερφάρει’ στο κινητό με τις ώρες, μην το αφήνεις απλά να παρακολουθεί ταινίες ή σειρές. Μπορεί να κάνει τόσα παραπάνω το μυαλό μας, που είναι κρίμα να το αξιοποιούμε μόνο τόσο λίγο.
*Εδώ να πούμε πως οι διαχωρισμοί στον αθλητισμό οφείλουμε να δεχτούμε ότι γίνονται γιατί αποτελούν κριτήρια συμμετοχής σε διαφορετικές ομάδες, και όχι με πρόθεση για άλλου τύπου διακρίσεις
Η Ξένια είναι Οργανωσιακή Ψυχολόγος και πιστοποιημένη τόσο στη διεξαγωγή αποτελεσματικών συνεντεύξεων όσο και στη συγγραφή βιογραφικών. Αναλυτικό βιογραφικό στο προφιλ της στο LinkedIn
